Over Geert Groote

Geert Groote wordt gezien als de grondlegger van de middeleeuwse hervormingsbeweging de moderne devotie. Hij wordt in 1340 in Deventer geboren, als zoon van Werner Groote. Werner Groote is enige tijd burgemeester van de stad, maar treedt af uit protest tegen de heersende corruptie en het onrecht dat daarmee gepaard gaat. Je kunt dus zeggen dat Geert opgroeit in een milieu waar rechtvaardigheid en eerlijkheid hoog staan aangeschreven. Helaas verliest hij zijn ouders aan de pest als hij nog maar tien jaar oud is. Hij kan van het geld dat zijn ouders achterlaten gaan studeren en doet dit in Parijs. Hij studeert er theologie, rechten en medicijnen en leidt daarna een zwervend bestaan langs allerlei steden van Europa om er te discussiëren, te doceren en te studeren.

Er komt een ommekeer als hij tijdens een bezoek in Deventer aan zijn oom en voogd, Rudolf Dier, ernstig ziek wordt. Hij moet de laatste sacramenten ontvangen, maar de plaatselijke pastoor weigert hem de biecht af te nemen omdat hij de medische boeken van Geert aanziet voor zwarte magie. Dit kostbare boekenbezit wordt dan verbrand, op de Brink, onder het oog van het toegestroomde volk. Geert geneest en vanaf dat moment is hij een ander mens. Hij ruilt zijn mooie kleding in voor een ruw langharig kleed met knopen aan de binnenkant, geeft al zijn bezittingen weg en sticht gemeenschappen van broeders en zusters van het gemene leven. Deze gemeenschappen, die zich vijftig jaar na Geerts dood in 1384 de Moderne Devotie gaan noemen, richten zich vooral op onderwijs. In Deventer wordt hun school al gauw zo beroemd dat scholieren van ver in groten getale naar Deventer komen. Ze kunnen er tegen kost en inwoning terecht in de huizen van de broeders.

Boeken spelen een belangrijke rol in het leven van de moderne devoten. Veel boeken worden uit het Latijn vertaald. Zo vertaalt Geert Grote zelf de getijden van Siso. De broeders en zusters van het gemene leven hebben als gewoonte belangrijke uitspraken, goede punten, te verzamelen om ze later nog eens na te kunnen lezen en om erover te kunnen mediteren en discussiëren Zo ontstaan er boekwerkjes, rapiaria genoemd. Heel bekend is dat van Thomas a Kempis: Imitatione Christi.

Naast de uiteraard grote historische waarde voor de stad Deventer, heeft het toekomstige Geert Groote Huis veel te bieden op sociaal-cultureel gebied. Het kernwoord van de beweging van Geert Groote was namelijk 'verinnerlijking'. Centraal hierbij stonden gemeenschappelijkheid en streven naar een eenvoudig leven, wars van uiterlijkheid en franje. Het lijkt erop dat de moderne mens weer op zoek is naar deze zelfde waarden. Veel mensen van nu houden zich bezig met vragen over zingeving en net als Geert Groote zoeken zij weer naar een balans tussen denken, voelen en doen. Zij willen in hun dagelijks leven laten zien waar zij voor staan. Precies dat streefden de moderne devoten ook al na. Zij onderzochten hun diepste wensen en verlangens en kwamen zo tot een leven dat uiteraard bij hun tijd paste: een leven in dienst van God, maar dan wel op de manier zoals zij dat wilden: een leven waarbij gemeenschappelijkheid en eenvoud centraal stonden. Dit leven stak schril af tegen het leven dat andere religieuzen in de middeleeuwen leidden. Voor ons, mensen uit deze tijd, zal de uitkomst veelal een andere zijn, maar ook wij zullen net als de moderne devoten pas in ons dagelijks leven kunnen toepassen wat we eerst hebben doordacht en doorvoeld. Ook wij zullen dan soms kiezen voor een leven dat niet meegaat met de waan van de dag.